مصطفى النوراني الاردبيلي
66
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
الصبيان ، امراض سرد مغزى و اعصاب و مقوى معده ، جگر و باه مىباشد . نيز در امراض بواسير ، زخم ريه ، يرقان ، استسقاء ، سنگ مثانه ، قولنج و مسموميت نافع است . چون با سركه ساييده بر داء الثعلب بمالند مو را مىروياند ، و ضماد آن با روغن ، محلل ورمهاى سخت است . چون برگ آن را سوزانده و خاكسترش را با سركه ، هفت روز پى در پى بر موضع سياتيك بمالند تا ايجاد زخم كند سودمند است . چكاندن آب عصاره آن در بينى ، پاك كننده مواد اضافى در سر است . ضماد گل آن جهت درد مفاصل ، عرق النساء ، نقرس ، خنازير و بر كمر درد و جهت تقويت باه و نعوظ مفيد است و حمول بيخ آن مسقط جنين و كمك كننده بر حامله شدن زن نازا مىباشد . از دود آن موش و چلپاسه گريزان هستند . « 1 » كوبيدهاش با سركه علاج داء الثعلب است . ديسقوريدوس مىگويد : اگر زن به آذرگون دست بزند يا آن را استعمال كند موجب سقط جنين مىشود ، پادزهر همه سمها به ويژه نيشهاى مسموم كننده است . « 2 » ماليدن آن همراه با روغن گاو يا ديگر روغنها نافع ورمهاى سخت مىباشد . « 3 » عصاره الكلى حاصل از گلهاى تازه و قطعات ساقه گياه ، در روسيه مصرف جارى براى رفع تب دارد . سابقا از آن براى معالجه كودكان مبتلا به مالاريا كه در آنها ، عامل بيمارى در مقابل مقادير زياد كينين ، مقاومت نشان مىداده استفاده به عمل مىآمد . دانشمندان قرن حاضر نظير L . DanzeL ( در سال 1927 ) نيز از آن در معالجه مالاريا ، نتايج نيكو به دست آوردند . مصرف مخلوط عصاره مذكور با هموزنش اسانس اوكاليپتوس ، براى رفع التهاب پرده جنب ، فراخ شدن برونشها ، نزلههاى ناحيه برونش همراه با التهاب مخاط و خروج اخلاط متعفن و حتى غانقراياى ششى توصيه شده است L . Kroeber . مقدار مصرف مخلوط مذكور 20 تا 35 قطره براى 2 يا 3 دفعه در روز است . مغز دانه آفتابگردان اگر به طيور و مرغ خانگى داده شود ، تعداد تخم سالانه آنها را افزايش مىدهد . روغن فشار دوم آفتاب گردان ، در صنعت به مصرف تهيه صابون و
--> ( 1 ) - محيط اعظم ، ج 1 ، ص 92 ؛ تحفه حكيم ، ص 17 . ( 2 ) - قانون ، ج 2 ، ص 65 . ( 3 ) - الابنيه ، ص 34 .